Home

Het openbaar bestuur in Nederland is democratische georganiseerd. Getrapt en verdeeld. Het landsbestuur, het provinciebestuur, de gemeenteraad en de waterschappen. Dat betekent concreet dat de inwoners eenmaal in de vier jaar hun mandaat in de vorm van een verkiezingsstem mogen geven aan één bepaalde kandidaat voor de Tweede Kamer, de provincie, de gemeente en het Hoogheemraadschap. Wanneer de inwoner zijn stem heeft uitgebracht is hij vertegenwoordigd in die gremia. Vaak niet door zijn kandidaat, maar door de kandidaat die de partij hoog op de lijst is gezet. Of zelfs helemaal niet als zijn partij onvoldoende stemmen heeft gekregen.

Heeft u eenmaal voldaan aan uw stemrecht, dan staat u buiten spel. U mag uw invloed aan te wenden door het aanspreken van úw kandidaat of partij. Maar die persoon beslist zelfstandig, of uw keuzes voor hem van belang zijn. En mocht hij uw ideeën willen inbrengen, dat moet dat met de goedkeuring van zijn fractie (de partijvertegenwoordiging). En die fractie op zijn beurt weegt de belangen vooral af in het machtsevenwicht en niet zo in de principiële maatschappijvisie. Want een visie is mooi, maar je moet er wel de macht voor hebben. Dus komt niet úw mening in het democratisch overleg maar dat van de spindocters, de partijstrategen.

Natuurlijk wist u dit allang, maar u heeft het nog nooit zo op een rijtje gezet. En ook wist u allang dat in de praktijk de fractie vooral bezig is te bekvechten met de andere fracties. Het vertegenwoordigen van ‘het volk’ is gesneuveld ten gunste van het machtsstreven van de partij. Dat is jammer, maar wat kunt u er aandoen?

Wat betreft de lokale politiek ligt het antwoord daarop buiten de politiek. De wetgever heeft in de besluitvorming ruimte voor de inwoners ingebouwd om te reageren. Een voorgenomen besluit van enig belang ligt ter inzage. U mag een visie  inbrengen. En als dat niet helpt kunt u een bezwaarprocedure starten. Dat bezwaar moet u maken bij de besluitnemer die, hoe is het mogelijk, vaak uw bezwaar zal wegwuiven. Dan kunt u naar de ‘onafhankelijke’ beroepscommissie. Onafhankelijk tussen aanhalingstekens, want de commissie is sterk gelieerd aan het knusse gemeentehuiscircuit. Zelden honoreert zo’n bezwaarcommissie uw bezwaren. Dan tenslotte moet u naar de Raad van State. Hét orgaan dat de zuiverheid van de democratische besluitvorming moet bewaken. Niet zelden bevestigd de RvS wél uw bezwaren en vernietigd ze het genomen besluit en geeft ze de betreffende bestuursorganisatie, gemeente, provincie, waterschap,  opdracht een nieuw besluit te nemen.

Hoera! De democratie heeft gefunctioneerd! Nou, niet echt. Als een besluit wordt vernietigd wordt bijna zonder uitzondering opnieuw hetzelfde besluit genomen. Iets anders geformuleerd, iets anders beargumenteerd. In de hoop dat de RvS nu wél akkoord gaat. Het hele circus begint opnieuw. En natuurlijk is de burger in zijn uppie niet opgewassen tegen het leger aan juristen ingehuurd door de bestuurder. Het is circulair vechten tegen de bierkaai.

Op deze webstek heeft stichting Waakhond een aantal voorbeelden verzameld van schimmige bestuurspraktijken die nochthans zonder al te veel kritiek de gemeenteraad zijn gepasseerd. Het belangrijkte werk van de Waakhond is de Coupépolderaffaire. Daar hebben we een aparte webstek aan gewijd. Die bestaat al zolang dat hij er erg gedateered uitziet. Maar de informatie is nog steeds tenenkrommend correct.